نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

جمعه - ۲۷ آبان ۱۳۹۰

دورنماتقاضی و جلادش (Der Richter und sein Henker)

فریدریش دورنمات

سال نشر: ۱۹۵۰


«فریدریش دورنمات» در ایران عمدتن با نمایش‌نامه‌های مشهورش شناخته می‌شود. اغلب آثار او از سال‌ها پیش از انقلاب به فارسی ترجمه شده و روی صحنه‌ی تئاتر آمده‌اند. این سوییسی آلمانی‌زبان در سال ۱۹۲۱ در نزدیکی برن به دنیا آمد و در سال ۱۹۹۰ درگذشت؛ طی ۶۹ سال زنده‌گی به یکی از بزرگ‌ترین و معروف‌ترین نویسنده‌گان دنیا بدل شد و تئاترنوشته‌هایی نظیر «ازدواج آقای می‌سی‌سی‌پی،» «ملاقات بانوی سال‌خورده،» و «فیزیک‌دان‌ها» اعتباری ابدی برای او به هم‌راه آورد. با وجود شهرت تئاتری دورنمات هرگز نمی‌توان روی آثار داستانی او چشم بست، به‌خصوص چند رمان معروف پلیسی او: «قاضی و جلادش،» «قول،» «عدالت،» و «سو‌‌ء‌ظن.» این آثار نه تنها به‌عنوان نوشته‌هایی فاخر در ژانر پلیسی اهمیت دارند، که به واسطه‌ی ساخت فیلم‌های متنوع بر اساس آن‌‌ها از دنیای ادبیات فراتر رفته‌اند و دوست‌داران انبوه سینما را شیفته‌ی خود کرده‌اند.

کتاب «قاضی و جلادش» تاکنون بیش از پنج میلیون نسخه در زبان‌های مختلف به فروش رفته و چندین بار دست‌مایه‌ی فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی قرار گرفته است؛ از جمله، خود دورنمات در سال ۱۹۵۷ آن‌را برای تلویزیون آلمان کارگردانی کرد.

دورنمات در یک گفت‌وگو صریحن اعتراف می‌کند که اغلب آثارش را برای پول نوشته است. (گفت‌وگو با ده‌ نویسنده‌ی آلمانی‌زبان، ترجمه‌ی رحیم دانش‌ور طریق، نشر دشتستان.) «قاضی و جلادش» هم از این قاعده مستثنا نیست. نویسنده‌ی نه‌چندان معروف در سا‌ل‌های آغازین دهه‌ی پنجاه میلادی وضعیت مالی مناسبی نداشت و بیماری هم‌سرش هم باعث شده بود که بیش‌تر در تنگنای اقتصادی باشد. ناچار، به ناشران فراوانی تلفن زد و پیش‌نهاد نوشتن دو رمان پلیسی را داد. هیچ‌کس حاضر نبود برای کتاب‌هایی که هنوز یک سطر از آن‌ها هم نوشته نشده بود، پولی پرداخت کند، اما بالاخره یک ناشر ۵۰۰ فرانک پیش‌پرداخت بابت دو رمان «قاضی و جلادش» و «سو‌ء‌ظن» در اختیار دورنمات قرار داد و ام‌روز می‌دانیم که تصمیم او چه تاثیر مثبتی در خلق این دو شاه‌کار داشت. باری، اگر دورنمات ثروت‌مند بود، شاید حالا از مطالعه‌ی بعضی‌ از به‌ترین پلیسی‌های تاریخ ادبیات محروم بودیم!

«قاضی و جلادش» با یک شروع عالی یقه‌ی خواننده را می‌گیرد و او را به هنگامه‌ی ماجرا پرتاب می‌کند. جسدی در حاشیه‌ی جاده‌ای خارج از شهر کشف شده که خیلی زود مشخص می‌شود مربوط به سروان «اشمید،» افسر جوان پلیس برن، است. واضح است که از این پس باید منتظر سرنخ‌هایی برای کشف راز این قتل باشیم، اما طولی نمی‌کشد که درمی‌یابیم این قتل فقط تکه‌ای از پازلی بزرگ و پیچیده است. کارآگاه «برلاخ،» بازرس پیر و کارکشته‌ی اداره‌ی پلیس، که در ضمن رییس اشمید هم هست، در مرکز داستان قرار دارد.

برلاخ، در جوانی، ده سال مستشار اداره‌ی پلیس استانبول بوده است. روزی در می‌خانه‌ای شرطی با یک مرد می‌بندد که سرگذشت هر دو را تغییر می‌دهد و به مسیر تازه‌ای می‌اندازد. برلاخ می‌گوید «جنایت حماقت است» و دست همه‌ی قاتل‌ها سرانجام رو می‌شود. مرد اما چون‌آن شیفته‌ی ذکاوت و تیزهوشی خود است که این موضوع را قبول ندارد و شرط می‌بندد جنایاتی خواهد کرد که پنهان خواهند ماند. او پیش چشمان برلاخ تاجری را به رودخانه می‌اندازد، اما با زیرکی ثابت می‌کند که این اتفاق خودکشی بوده و از عدالت می‌گریزد. این بازی چهل سال آزگار ادامه می‌یابد و دست‌گیری و اثبات جنایات آن «دوست و دشمن» قدیمی بزرگ‌ترین آرزوی برلاخ می‌شود.

درواقع، نقص قانون و عجز آن از برقراری کامل عدالت یکی از بن‌مایه‌های اصلی رمان است. دورنمات این موتیف را در رمان‌های دیگرش هم پی می‌گیرد، آن‌جا که دست برلاخ برای اقدام قانونی علیه «امن‌برگر» بسته است (در رمان «سو‌ء‌ظن») و یا وقتی «ماتئی» با مشکلی مشابه مواجه می‌شود (در رمان «قول.») قانون گاه، برخلاف فلسفه‌اش، کارکردی ضدعدالت می‌یابد و خلاهایی دارد که ظالمان و جانیان را در فرار از عدالت یاری می‌کند؛ این موضوعی‌ست که دورنمات در ضمن روایت نفس‌گیر و عالی خود روی‌اش انگشت می‌گذارد و به‌طور غیرمستقیم از آن انتقاد می‌کند.

با اطلاع از شرط‌بندی برلاخ و مرد ناشناس، و مبارزه‌ی طولانی آن‌ها، قاعدتن هیچ‌کس بیش‌تر از هم‌این مرد در مظان اتهام نیست، خاصه آن‌که کشف می‌شود اشمید به منزل او ـ که حالا با اسم مستعار «گاستمان» آوازه‌ای در سوییس به هم زده ـ رفت و آمد‌های مشکوکی داشته است. به‌زودی پای «چانتس،» به‌عنوان معاون برلاخ در پرونده‌ی اشمید، هم به داستان باز می‌شود. چانتس گام به گام نقشی مهم‌تر در رمان می‌یابد و خواننده‌ی زیرک حدس خواهد زد که او هم باید ارتباطی با این قتل مرموز داشته باشد.

حتا اگر پلیسی‌خوان حرفه‌ای باشید، تا صفحه‌ی آخر داستان نخواهید توانست معمای ماجراهای پیچیده و موازی این قتل استادانه را حل کنید. دورنمات آن‌قدر حرفه‌ای و خلاق است که صحنه به صحنه ورق‌های جدیدی رو می‌کند و بازی را مدام تغیر می‌دهد. او شش‌دانگ مراقب است که لغزش نکند و هم‌واره داستان را روی نواری منطقی و عاری از کوچک‌ترین نقص و افت پیش ببرد. این است که «قاضی و جلادش» ضرب‌آهنگی تند و بدون سکته دارد و تعلیق‌اش آن‌چون‌آن کنجکاوکننده و وسوسه‌برانگیز است که تا کتاب را تمام نکرده‌اید، نمی‌توانید از مطالعه دست بکشید.

در نهایت، این برلاخ است که شرط را می‌برد، اما چه‌گونه؟ باید کتاب را بخوانید تا در یکی از لذت‌بخش‌ترین تجربه‌های داستان‌خوانی‌تان شیوه‌ی ماهرانه و نبوغ‌آمیز بازرس پیر را دریابید!

«قاضی و جلادش» در ایران با ترجمه‌ی یکی از زبده‌ترین و خوش‌سلیقه‌ترین مترجمان زبان آلمانی منتشر شده است، یعنی «محمود حسینی‌زاد.» ترجمه‌ی این رمان حرف ندارد، آراسته و پیراسته و روان و بی‌دست‌انداز. کلمات و عبارات آن‌قدر دقیق انتخاب شده‌اند که در متن کاملن جا افتاده‌اند و به‌هیچ‌وجه نفَس این رمان پلیسی را نمی‌گیرند. ناشر این ترجمه نشر «ماهی»ست.

«قاضی و جلادش» از «خاص»‌ترین و ساختارشکن‌ترین رمان‌های پلیسی قرن بیستم است.

یادداشت‌های پیشین:

۱) باباگوریو/ بالزاک

۲) سرخ و سیاه/ استاندال

۳) ماجرای عجیب دکتر جکیل و مستر هاید/ رابرت لویی استیونسن

۴) ماشین زمان/ هربرت جرج ولز

۵) حکایت‌های ازوپ

۶) موش‌ها و آدم‌ها/ جان استاین‌بک

(آثار معرفی‌شده در این سری یادداشت‌ها از این کتاب الکترونیک انتخاب می‌شوند.)


امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 1 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=135
دیدگاه‌
<< صفحه بعدی ۰۱ صفحه قبلی >>
ناصر
جمعه - ۲۷ آبان ۱۳۹۰
سلام
به تازگی دارم داستان جاسوسی که از سردسیر آمد رو می خونم که تازه منتشر شده . می خواستم بدونم که سایتی هستش که ارزش ادبی کتابها رو مثل  این سایت  فیلم که لینکش رو گذاشتم برام مشخص کنه
www.allrovi.com/movies/movie/the-spy-who-came-in-from-the-cold-v46310

پاسخ کتابلاگ
سلام. متاسفانه چون‌این سایتی نمی‌شناسم، اما «جاسوسی که از سردسیر آمد» از آثار شاخص لوکاره است و در لیست هزار و یک کتاب که باید پیش از مرگ خواند هم قرار دارد.
امکانات: Email Website

ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۶۷۵۲۰۲ صفحه
مشاهده امروز: ۶۵۹ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۶ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: