نکتهي ۱:
رايجترين استفادهي اشتباه از ويرگول بهرهگيري از آن بين نهاد و گزاره - در جملههايي که معترضه ندارند ـ است. ميدانيد که جمله «به واحدي از زبان گفته ميشود که از يک يا چند گروه ساخته شده باشد و به دو قسمت نهاد و گزاره بخشپذير باشد.» «گزاره خبر جمله است و نهاد صاحب خبر.» (دستور زبان فارسي، دکتر تقي وحيديان کاميار) مثلن، در جملهي «زمين گرد است.» «زمين» نهاد است و «گرد است» گزاره. استفاده از ويرگول بين نهاد و گزاره سد در سد غلط است. براي اينکه متوجه شويد اين نکتهي بديهي تا چه حد مغفول مانده، از دو کتاب نام ميبرم که دربارهي ويرايش هستند و هيچ يک از نويسندهگان آنها از غلط بودن استفاده از ويرگول بين نهاد و گزاره آگاهي نداشتهاند: «راهنماي ويرايش» نوشتهي «دکتر غلامحسين غلامحسينزاده» و «راهنماي نگارش و ويرايش» نوشتهي آقايان «دکتر محمدجعفر ياحقي» و «دکتر محمدمهدي ناصح.» با مراجعه به بخشهاي مربوط به نشانهگذاري در اين دو کتاب خواهيد ديد که مولفان، متاسفانه، به غلط بودن استفاده از ويرگول بين نهاد و گزاره آگاه نبودهاند و خوانندهگانشان را هم به اشتباه انداختهاند. باري، دقت کنيد که هرگز بين نهاد و گزاره، حتا به بهانهي جلوگيري از دوخوانشي يا بدخوانش بودن جمله، از ويرگول استفاده نکنيد. نادرست: «سيگار کشيدن، عمر را کوتاه ميکند.» «کودکان، سرمايههاي فرداي ميهن عزيز ما هستند.» درست: «سيگار کشيدن عمر را کوتاه ميکند.» «کودکان سرمايههاي فرداي ميهن عزيز ما هستند.» نکتهي ۲:
استفاده از ويرگول بين دو جملهي کامل غلط است. بين دو جملهي کامل بايد از نقطه استفاده شود. به اين مثال دقت کنيد: «من در سال ۸۷ به خدمت سربازي اعزام شدم، سربازي يکي از سختترين و در عينحال شيرينترين دورانهاي زندهگيست.» استفاده از ويرگول در جملهي بالا غلط است. اين جمله، درواقع، شامل دو جملهي کامل است. صورت درست آن بايد اينطور نوشته شود: «من در سال ۸۷ به خدمت سربازي اعزام شدم. سربازي يکي از سختترين و در عينحال شيرينترين دورانهاي زندهگيست.» تنها درصورتي ميتوان يک جمله را بعد از ويرگول ادامه داد که آنچه پس از ويرگول ميآيد «عبارت» باشد. «عبارت» قطعهايست که از لحاظ دستوري جملهي کامل محسوب نميشود و صرفن دربارهي جملهي پيش از خود توضيح ميدهد. مثال: «هزار و يک شب ميراث گرانبهاي فرهنگ شرق است، ميراثي که سالهاي سال در پستوهاي خاکگرفتهي تاريخ مستور بود.» در جملهي بالا استفاده از ويرگول درست است. چون «ميراثي که سالهاي سال در پستوهاي خاکگرفتهي تاريخ مستور بود» جملهي کامل نيست و به تنهايي بيمعناست. فقط به جملهاي که پيش از ويرگول آمده مطالبي اضافه ميکند.
نکتهي ۳:
ويرگول بايد بيفاصله به کلمهي قبل از خود بچسبد. ويرگول بر گيومه تقدم دارد و استفاده از آن پس از گيومه غلط است. نادرست: «هزار و يک شب»، اين ميراث فاخر شرقي، رازهاي بسيار در سينه دارد. درست: «هزار و يک شب،» اين ميراث فاخر شرقي، رازهاي بسيار در سينه دارد.
