نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

چهارشنبه - ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۱

مرد سوممرد سوم

The Third Man

گراهام گرین

سال نشر: ۱۹۴۹


«مطمئن هستی که می‌توانی طرف خوب و طرف بد، کاپیتان و دشمن، را از هم تشخیص بدهی؟»

(سروده‌ی جورج برمینگهام/ سرلوحه‌ی رمان «کاپیتان و دشمن» نوشته‌ی گراهام گرین/ ترجمه‌ی عباس پژمان)

گراهام گرین در سال ۱۹۰۴ در انگلستان به دنیا آمد و در سال ۱۹۹۱ در سوییس درگذشت. او زنده‌گی پرماجرایی داشت و نویسنده‌‌ی پرکاری بود. اولین کتاب‌اش را، که یک مجموعه‌شعر بود، هنگام تحصیل در آکسفورد منتشر کرد و در سال‌های آفرینش ادبی‌اش بیش از سی رمان و نمایش‌نامه و تعداد زیادی مقاله و یادداشت نوشت. خوش‌بختانه، بسیاری از آثار گراهام گرین به فارسی ترجمه و منتشر شده‌اند، از جمله: «امریکایی آرام،» «اسلحه‌ای برای فروش،» «پایان رابطه،» «جان کلام،» «سفرهای‌ام با خاله‌ جان،» «دکتر فیشر ژنوی،» «صخره‌ی برایتون،» «عامل انسانی،» «عالی‌جناب کیشوت،» «قدرت و افتخار،» «قطار استانبول،» «کنسول افتخاری،» «مامور ما در هاوانا،» «مرد دهم،» «مامور معتمد،» «مقلدها،» و «وزارت ترس.»

از روی آثار زیادی از گرین فیلم ساخته شده اما او خودش مستقلن دو، سه بار برای سینما نوشت. «بت شکسته» و «مرد سوم» دو داستانی بودند که به قصد فیلم‌شدن خلق شدند، به قصد «دیده‌ شدن» نه «خوانده ‌شدن.» هدف اصلی گرین از نوشتن «مرد سوم» این بود که یک متن مرجع برای فیلم‌نامه‌ای که باید پرداخته می‌شد تهیه کند. با وجود این، رمانی که بعدها از دل ماجرا درآمد یکی از خواندنی‌ترین آثار کارنامه‌ی گرین و از پرطرف‌دارین و پرتیراژترین آثار او شد. فیلم‌نامه‌ی «مرد سوم» را هم «کارول رید» با بازی «اورسن ولز» به فیلمی بدل کرد که از شاه‌کارهای تاریخ سینماست. البته شخصن کتاب گرین را بیش‌تر از فیلم کارول رید دوست دارم. چون به‌نظرم معماها و تعلیق‌ها در کتاب خیلی به‌ترند و درون‌مایه‌ها هم عمیق‌تر؛ رابطه‌ها و اتفاقات هم چفت و بست محکم‌تری دارند.

شاید به‌ترین توصیف از «مرد سوم» را خود گراهام گرین ارائه داده باشد: «در "مرد سوم" به درون‌مایه‌ی رفاقت خیانت شده است، اما خیانت به‌ خاطر هدفی به‌تر.» (مردی دیگر، ماری فرانسواز آلن، ترجمه‌ی فرزانه طاهری، انتشارات نیلوفر، چاپ اول، ۱۳۶۹) «دیوید لاچ» جهان داستانی گراهام گرین را «گرین‌آباد» می‌نامید؛ «مرد سوم» ماجرای دیگری‌ست در گرین‌آباد با همه‌ی ویژه‌گی‌های شاخص آثار گرین، و در صدر آن‌ها راز و خیانت.

«مرد سوم» بسیار پیچیده و سردرگم‌کننده شروع می‌شود و البته تقریبن تا صفحات پایانی این ویژه‌گی را حفظ می‌کند. سرنخ‌ها زیادند اما تا راز اصلی در پرده است، کلاف درهم ماجرا هم پابرجاست. رولو مارتینز یک نویسنده‌ی سطح پایین آثار وسترن است. او بیست سال با هری لایم رفاقت داشته و از هم‌آن دوران کودکی، او را مردی استثنایی،  با ویژه‌گی‌ها و استعداد برتر، و البته انسانی صادق و راست‌رفتار و خوش‌مشرب می‌دانسته است.  نگاه ستایش‌وار رولو به هری تا آن‌جا پیش رفته که او را از واقعیات دور نگه داشته، و یا شاید هم هری آن‌قدر نابغه و بازی‌گر است که نگذاشته چشم او به حقیقت باز شود.

داستان در زمان اشغال وین توسط قوای متفقین رخ می‌دهد. وین را به چهار بخش تقسیم کرده‌اند و هر بخش را یک کشور به غنیمت گرفته است. چون‌این است که نیروهای انگلیس و فرانسه و امریکا و شوروی در شهر جولان می‌دهند و آن‌را زیر سلطه‌ی خود دارند. در این وضعیت آشفته، هری از رولو دعوت کرده برای یک هم‌کاری اسرارآمیز به وین بیاید. رولو می‌آید اما انگار دیر. چون موقعی می‌رسد که هری را برای دفن به گورستان برده‌اند. ظاهرن او در یک تصادف راننده‌گی کشته شده، اما واقعیت چیز دیگری‌ست.

رولو، شاید به واسطه‌ی تیزبینی ذاتی داستان‌نویس‌ها، تناقض‌هایی در روایت مرگ او می‌یابد. دو دوست هری هنگام تصادف کنار او بوده‌اند و یک دکتر هم کمی پس از تصادف به آن‌جا رسیده است. علاوه بر تناقض در روایت هر یک از آن دو نفری که صحنه را از نزدیک دیده‌اند و نیز روایت آن دکتر، یک معمای عجیب دیگر بدجور ذهن رولو را به خود مشغول می‌کند و او را به این یقین می‌رساند که نیم‌کاسه‌ای زیر کاسه‌ی ماجراست. معما این است: مرد سومی که آن‌جا بوده کیست و چرا آن دو نفر دیگر حضورش را کتمان کرده‌اند؟ لابد می‌پرسید رولو از کجا به حضور آن نفر سوم سر صحنه‌ی مرگ هری آگاه شده؛ پاسخ این است که یکی از هم‌سایه‌ها، آقای کخ، ماجرا را از پنجره می‌دیده، اما از ترس گرفتاری حاضر به هم‌کاری با پلیس و شهادت در دادگاه نشده و نمی‌شود.

پلیس به رولو می‌گوید که نباید زیاد برای مرگ دوست‌اش ناراحت باشد، چون او کثیف‌ترین خلاف‌کاری‌ست که در وین زنده‌گی می‌کرده و اگر نمی‌مرده باید تا آخر عمر در زندان می‌مانده است. پرواضح است که رولو این حرف‌ها را باور نمی‌کند. حتمن اشتباهی صورت گرفته، وگرنه چه‌طور ممکن است هری خلاف‌کار باشد و اصلن چه نوع جرمی می‌توانسته از او سر بزند؟ با قتل کخ داستان یک پیچ تازه می‌خورد و معماها کورتر می‌شوند. فاجعه این‌جاست که در این میان رولو عاشق آنا اشمیت، دوست‌دختر هری، هم شده است!

به‌زودی، پرده‌ها کنار می‌روند و واقعیت‌ها عریان می‌شوند. رولو درمی‌یابد هری فردی سنگ‌دل و سودجوست که یک باند قاچاق پنیسلین را هدایت می‌کند و هیچ ابایی از مرگ کودکان و بی‌گناهان ندارد. از این هم بدتر، کمی بعد، می‌فهمد که هری نمرده، بل‌که با صحنه‌سازی قصد فریب پلیس و گریز از دست‌گیری را داشته است.

دو راهی سرنوشت‌سازی جلوی رولو قرار می‌گیرد: وجدان یا رفاقت؟ خیانت یا وفاداری؟ او فریب خورده است. سال‌ها با هری رفاقت کرده و او را نشناخته. بت‌اش فرو ریخته. حالا که «کاپیتان» را از «دشمن» تشخیص نداده، به جبران مافات، تصمیم می‌گیرد «طرف خوب» را به «طرف بد» ترجیح دهد. به‌رغم مقاومت درونی‌اش، با پلیس هم‌کاری می‌کند تا هری را به دام بیاندازند و در آخرین لحظه، خودش تیر خلاص را به هری لایم شلیک می‌کند؛ گویی با این‌کار می‌خواهد از تلخی فریب‌کاری و پلشتی جنایات هری بگریزد.

«مرد سوم» تریلر است و داستانی جنایی و پلیسی، اما در زیرلایه‌ی خود پیام‌های مهم‌تری را منتقل می‌کند. «مرد سوم» داستانی‌ست از جنگ، از بلایی که این هیولا بر سر وجدان و اخلاقیات می‌آورد؛ به خوبی شرایط سیاه و پلید حاکم بر وین جنگ‌زده را تصویر می‌کند و نشان می‌دهد که جنگ پیش و بیش از شهرها و خیابان‌ها و ساختمان‌ها انسانیت را نابود می‌کند.

«مرد سوم» (با حدود ۱۵۰ صفحه) از کم‌حجم‌ترین و در عین حال جذاب‌ترین آثار گراهام گرین است.

(نوشته‌های سلسله‌یادداشت‌های «۲۰۰ کتاب که باید پیش از مرگ خواند» را می‌توانید از این‌جا ببینید و بخوانید . کتاب الکترونیک «۱۰۰۱ کتاب که باید پیش از مرگ خواند» را از این آدرس دان‌لود کنید ).


امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 0 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=199
ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۶۷۵۲۰۰ صفحه
مشاهده امروز: ۶۵۷ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۶ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: