نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

دوشنبه - ۸ خرداد ۱۳۹۱

طنز خانه‌گیطنز خانه‌گی

طرح و نوشته‌های کوتاه بیژن اسدی‌پور

انتشارات مروارید/ چاپ اول/ ۲۵۳۷

کلمه‌ی «کاریکلماتور» را احمد شاملو برای توصیف طنزنوشته‌های کوتاه پرویز شاپور اختراع کرد. شاپور، به قول عمران صلاحی، با کلمات کاریکاتور می‌کشید، یعنی با استفاده از چند لغت محدود تصویری خلق می‌کرد که اندیشه و لب‌خند را، توامان، به خواننده ارائه می‌داد. دکتر سیروس شمیسا در کتاب «انواع ادبی» کاریکلماتور را این‌طور تعریف می‌کند: «سخنان کوتاه حکیمانه و طنزداری‌ست که گاهی به جملات قصار نزدیک می‌شود، زیرا در آن نکته‌ای‌ست» (انواع ادبی، سیروس شمیسا، انتشارات باغ آینه، چاپ اول، ۱۳۷۰). کاریکلماتور، به‌عنوان یک شیوه‌ی جدید در طنزنویسی، آن‌‌طور که باید عمومیت و محبوبیت پیدا نکرد. نمی‌دانم چرا. شاید ایراد از مخاطبان بود که فکاهه را بیش‌تر از طنزی که برای فهمیدن‌اش نیاز به اندیشیدن باشد می‌پسندیدند، شاید هم ایراد از طنزپردازان بود که ذوق و خلاقیت لازم را برای ادامه‌‌دادن مسیر امثال پرویز شاپور نداشتند.

از کسانی که قدم در راه شاپور گذاشتتند می‌توان بیژن اسدی‌پور، دوست و هم‌کار دیرین او، را نام برد. اسدی‌پور (متولد ۱۹۴۶) کار خود را با طنز مکتوب آغاز کرد و بعد به سمت طراحی کشیده شد. او با تلفیق کاریکلماتور و طراحی آثار بدیعی خلق کرد. متاسفانه، پس از انقلاب، اسدی‌پور از ایران خارج شد و مخاطبان ایرانی از نوشته‌ها و طراحی‌های او محروم ماندند.

یکی از به‌ترین آثاری که از اسدی‌پور در ایران چاپ شده کتابی‌ست به نام «طنز خانه‌گی.» این کتاب فقط یک‌بار، آن هم در آخرین سال حکومت پهلوی، منتشر شده است. «طنز خانه‌گی» شامل کاریکلماتورهایی‌ست که طرح‌هایی متناسب با خود را چاشنی دارند. البته اغلب این کاریکلماتورها مستقلن هم کامل و جالب‌اند، اما به یاری تصویر تاثیرگذارتر و جذاب‌تر شده‌اند. طرح‌ها عمومن ساده‌اند. خط‌هایی مستحکم که سوژه‌ها را از زوایای جالب توجهی تصویر می‌کنند. برخلاف آن‌چه ممکن است از عنوان کتاب بر‌آید، هدف اصلی «طنز خانه‌گی» خنداندن نیست. طنزی‌ست تفکربرانگیز با تم چالش‌های عمده‌ی زنده‌گی، از اختلافات زناشویی گرفته تا مصائب مدرنیته، از کودکی تا مرگ. طرح‌ها و نوشته‌های فکاهه‌وار هم در کتاب هستند، اما روی‌کرد عمده‌ی کتاب چیز دیگری‌ست. به هم‌این دلیل است که اکثر طرح‌ها با یک نظم درونی به هم پیوند خورده‌اند و چندین روایت از یک تصویر واحد ارائه شده است.

«طنز خانه‌گی» نمونه‌ای‌ست خواندنی و دیدنی از پیوند متن با تصویر. به قول پرویز شاپور: «طرح‌ها و نوشته‌های اسدی‌پور دوقلوهایی هستند که خودشان هم نمی‌توانند یک‌دیگر را از هم تشخیص دهند!» افسوس که اروتیسم شدید طرح‌ها و نوشته‌های «طنز خانه‌گی» حتا اجازه نمی‌دهد آرزو کنیم این کتاب نایاب تجدیدچاپ شود!

نمونه‌هایی از کاریکلماتورهای بیژن اسدی‌پور در «طنز خانه‌گی:»

- زن روی مبل لم داده است. وقتی دامن‌اش کنار می‌رود، گربه لب‌های‌اش را می‌لیسد.

- زن که می‌آید، مرد خوابیده است. مرد که می‌رود، زن در خواب است. کودک از زیر لحاف با تعجب جریان را دنبال می‌کند.

- کودک روز به روز بزرگ‌تر می‌شود. پدر و مادر در کودک به قتل می‌رسند.

- باد گیسوان دختر را به هم می‌ریزد. شانه دندان‌های خود را تیز می‌کند.

- در روزهای بارانی سایه‌ام را به مرخصی می‌فرستم.

- زن میوه را می‌شوید. درخت بچه‌های‌اش را به حمام می‌برد.

- زن زیر نور چراغ سوزن را نخ می‌کند. سوزن و نخ روز زفاف را می‌گذرانند.

- زن توی حمام برهنه می‌شود. آب از لب و لوچه‌ی دوش سرازیر می‌شود.

- مرد سیگار را با فندک روشن می‌کند. سیگار از زنده‌گی ماشینی می‌نالد.

 

با اشتراک فید هیچ‌کدام از مطالب کتابلاگ را از دست نمی‌دهید

امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 2 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=211
دیدگاه‌
<< صفحه بعدی ۰۱ صفحه قبلی >>
Navid
سه‌شنبه - ۹ خرداد ۱۳۹۱
be nazare man mirese ke shiveye negareshe tedade ziadi az bachehaye gooder ke minimale va rendane, ta hodode ziadi mishe ke donbaleye hamin karhaye karikelmator dar nazar gerefte beshe..
delam mikhad ke oon  jomleye ba mazmoone karhaye shapoor edame nayaft ro bedoone aah va hasrati ke shoma dari bayan konam, chon be nazaram mirese ke in karikelmatorha ye  sange banai shodan vase shiveye negareshi ke alan bein kheili az nevisandehaye amateur ravaj dare.

پاسخ کتابلاگ
به نکته‌ی ظریفی اشاره کرده‌اید، اما رد یا تاییدش نیاز به تامل و بررسی دقیق نوشته‌های گودر دارد.
امکانات: Email Website

سلمان
سه‌شنبه - ۹ خرداد ۱۳۹۱
سلام
۱. یکی از دلایلی که کاریکلماتور بین مردم جا باز نکرد استعداد عجیبی است که این نوع طنز در مبتذل شدن دارد‌ درست مثل شعر نو. کاریکلماتور سهل ممتنع است و همین خاصیت باعث شده هر کم مایه ای شانس خود را در این وادی بیازماید. نمونه اش ستون های هفتگی مجلات زرد و غیر زرد و  کتاب های رنگ رنگ و جدیدن هم یک برنامه در شبکه چهار سیما.
۲. دیگر این که  به نظرم این روند نزولی از خود مرحوم شاپور شروع شد. توی «کتاب قلبم را با قلبت میزان می کنم» اینقدر با یک سوژه باخود و بی خود ور می رود که به قول ما اصفهانی ها شورش از مزه به در می شود. شاید بیش از هزار بار حاصلضرب ماهی ها را به گربه ها و در و دیوار شلیک کرده باشد و یا هفتصد بار از فواره بالا و پایین رفته باشد و پدر جاذبه زمین را درآورده باشد.. به نظرمن اگر این کتاب پانصد ششصد صفحه ای، صد صفحه هم می شد اتفاق خاصی نمی افتاد. جالب این که خود شاملو هم در بخشی از همین کتاب به این اعصاب خرد کنی جملات شاپور اشاره می کند.
3. انقذه به ویرایش و پیرایش و سجاوندی و سجاف بندی این و اون گیر نده، آدم بتونه یه دو خط دل درست اینجا بنویسه بابا جان

پاسخ کتابلاگ
سلام سلمان جان
مرسی از توضیحات تکمیلی‌ات
فقط باید درباره‌ی بخش (۳) بگویم که من کاری به شیوه‌ی نوشتن بقیه ندارم، گیر من شیوه‌ی نوشتن آدم‌هایی‌ست که ادعا دارند و غلط می‌نویسند.
امکانات: Email Website

ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۶۳۳۱۹۱ صفحه
مشاهده امروز: ۲۵ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۱ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: