نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

دوشنبه - ۱۳ شهریور ۱۳۹۱

پنجاه لطیفهپنجاه لطیفه

نثر از: عبید زاکانی/ نظم از: دکتر سید محمد دبیرسیاقی

بی‌نا/ چاپ اول/ نوروز ۱۳۵۴

دکتر محمد دبیرسیاقی (متولد ۱۲۹۸)، که سایه‌ی کرامت‌شان مستدام باد، از مبرزترین استادان ادبیات فارسی و، بی‌شک، گران‌مایه‌ترین ادیب زنده‌ی روزگار ما هستند. دانش‌جویان و پژوهنده‌گان ادبیات کلاسیک فارسی می‌دانند که به‌سرانجام‌رساندن بسیاری از تحقیقات و تتبعات بدون عبور از مسیرهایی که قبلن دکتر دبیرسیاقی آن‌ها را هم‌وار نموده‌اند، ناممکن است. استاد دبیرسیاقی ۹ سال شاگرد و هم‌کار علامه‌ی زنده‌نام علی‌اکبر دهخدا بوده‌اند. نکته‌‌بینی و طنزپردازی علامه دهخدا تاثیر خود را بر شاگرد او نیز گذاشته است و استاد دبیرسیاقی در فراغت‌هایی که گه‌گاه حاصل می‌شده است، به زورآزمایی با طنزهای عبید پرداخته‌اند. گفتنی آن‌که هم عبید زاکانی، هم علی‌اکبر دهخدا، و هم محمد دبیرسیاقی قزوینی هستند!

دکتر دبیرسیاقی پنجاه حکایت از «رساله‌ی دل‌گشا»ی عبید انتخاب کرده‌اند و در خلال سال‌های ۱۳۳۸ تا ۱۳۵۳ به رشته‌ی نظم کشیده‌اند. البته بسیاری از سروده‌ها مربوط به سال‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۵۱ هستند. استاد سعی کرده‌اند ضمن پی‌روی از شیوه‌ی علامه دهخدا، نثر حکایات «رساله‌ی دل‌گشا» را با الفاظ و عباراتی مشابه کلمات عبید به نظم دربیاورند. این فعالیت برای استاد جنبه‌ی سرگرمی و زورآزمایی داشته است و برای خواننده هم از لذت و تفریح خالی نیست. افزون بر این، دامنه‌ی لغات گسترده‌ی استاد دبیرسیاقی در بسیاری جای‌ها گنیجنه‌ی واژگان مخاطب را غنی‌تر می‌کند و او را با ظرایفی از ابعاد زبان آشنا می‌سازد. سه نمونه‌ی نسبتن کوتاه را از کتاب نقل می‌کنم تا آشنایی بیش‌تری با شیوه‌ی کار استاد در این کتاب حاصل شود:

«سلطان محمود سر بر زانوی طلحک نهاده بود. گفت: تو دیوثان را چه باشی؟ گفت: بالش!» (کلیات عبید)

«سر چو بر زانوی طلحک تکیه داد/ لاغ را محمود غازی لب گشاد/ "غلتبانان را چه باشی تو؟ بگو!"/ گفت: "بالش، ای امیر نکته‌جو"» (نظم دبیرسیاقی)

«دزدی در شب خانه‌ی فقیری می‌جست. فقیر از خواب بیدار شد گفت: ای مردک! آن‌چه تو در تاریکی می‌جویی ما در روز روشن می‌جوییم و نمی‌یابیم.» (کلیات عبید)

«دزد هر سو رفت و تا خاشاک رفت/ بی‌نوا از خواب سر برکرد و گفت:/ "آن‌چه می‌جویی شب تار ای دنی!/ جستم و نایافتم در روشنی."» (نظم دبیرسیاقی)

«مجد همگر زنی زشت‌رو در سفر داشت. روزی در مجلسی نشسته بود. غلام‌اش دوان‌دوان بیامد که: ای خواجه! خاتون به خانه فرود آمد. گفت: کاش خانه به خاتون فرود آمدی.» (کلیات عبید)

«داشت همگر در سفر از چندگاه/ زشت و بی‌اندام جفتی عمرکاه/ ناگهان آمد غلام از در دوان/ "کز سفر خاتون فرود آمد به خان"/ خواجه با افسوس سر کرد این سرود:/ "آمدی خان کاش بر خاتون فرود."» (نظم دبیرسیاقی)

کتاب «پنجاه لطیفه» اول‌بار در سال ۱۳۵۴ منتشر شده است. در این چاپ نامی از ناشر در میان نیست و احتمالن، کتاب به‌اهتمام و هزینه‌ی خود استاد به بازار آمده است. آن‌طور که از اطلاعات کتاب‌خانه‌ی ملی ایران برمی‌آید، این پنجاه لطیفه دو بار در دهه‌ی هفتاد شمسی باز نشر داشته‌اند. بار اول با نام «پنجاه لطیفه از عبید زاکانی قزوینی» (نشر طه، ۱۳۷۷) و بار دوم در بخش دوم کتابی با عنوان «رگ‌رگی از آب شیرین و آب شور» (بی‌نا، ۱۳۷۰). حسن «پنجاه لطیفه» چاپ سال ۱۳۵۴ آن است که سرتاسر کتاب به شکل تصویر و به خط خود استاد دبیرسیاقی‌ست. خواندن متن کتاب با دست‌خط دبیرسیاقی لطف مضاعفی دارد. مقدمه‌ی مختصر اما عالمانه‌ای هم پیش‌درآمد کتاب است که خواندن‌اش روشن‌گر و سودمند است.

از عبید زاکانی در کتابلاگ:

- عشاق‌نامه


امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 0 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=228
ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۶۳۳۱۶۵ صفحه
مشاهده امروز: ۸۱۹ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۱ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: