نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

سه‌شنبه - ۹ آبان ۱۳۹۱

ادبیات مشروطه ادبیات مشروطه

باقر مومنی

انتشارات گلشائی/ چاپ اول/ ۱۳۵۲

کتاب «ادبیات مشروطه» درواقع متن سخن‌رانی باقر مومنی در آمفی‌تئاتر دانش‌کده‌ی فنی دانش‌گاه تهران است که در ۲۴ آذر ۱۳۵۲ ایراد شده است. البته کاملن پیداست که متن سخن‌رانی را برای انتشار به‌صورت کتاب پیراسته و ویراسته کرده‌اند، زیرا از خطاها و پراکنده‌گویی‌های گفتار عاری‌ست.

شاید عنوان کتاب کمی گم‌راه‌کننده باشد. به‌تر این می‌بود که آن را «ادبیات دوران منتهی به مشروطه» می‌نامیدند، چون بحث اصلی کتاب درباره‌ی نویسنده‌گان و روشن‌فکرانی‌‌ست که در سال‌های پیش از مشروطیت فعالیت داشتند و برای برپایی حکومت مشروطه و در جهت ترقی و تجدد می‌نوشتند و فعالیت اجتماعی می‌کردند. به‌ویژه، از پنج متفکر مهم آن دوران سخن به میان می‌آید و عقاید و آثار آن‌ها بررسی می‌شوند؛ این پنج تن عبارت‌اند از: «میرزا فتحعلی آخوندزاده،» «میرزا ملکم خان،» «میرزا آقا خان کرمانی،» «عبدالرحیم طالبوف،» و «حاجی زین‌العابدین مراغه‌ای.»

مومنی در این کتاب چند روی‌کرد اساسی را محور قرار می‌دهد. او ابتدا به بیان وضعیت اجتماعی و سیاسی دوران پیش از انقلاب مشروطیت می‌پردازد و طبقات جامعه‌ی آن دوران را معرفی می‌کند. سپس کتاب‌های تالیفی و ترجمه‌ای آن زمانه را در سه گروه کلی - «ادبیات علمی،» «ادبیات تفننی،» و «ادبیات اجتماعی-سیاسی» - قرار می‌دهد و درباره‌ی هر گروه توضیحاتی ارائه می‌کند.

مولف تشریح می‌کند که نباید هر اثر تازه‌ای را انقلابی تلقی کرد و آثار واقعی ادبی مشروطه را با آثار جعلی آن اشتباه گرفت. او معتقد است بعضی آثاری که به‌عنوان آثار ادبیات مشروطه معرفی شده‌اند - از جمله «خلسه» و «کشف‌الغرایب» - نوشته‌ی افرادی از طبقه‌ی حاکم اشراف هستند نه نویسنده‌گان طبقه‌ی بورژوا که ستون‌های انقلاب را شکل می‌دهند. فقط کتاب‌هایی سزاوارند با نام ادبیات مشروطه خوانده شوند که رنگ تند سیاسی داشته باشند و «سنت‌شکن و ویران‌گر، تعرضی و پرخا‌ش‌گر» باشند و «از تمام سنن گذشته انتقاد کنند.» مومنی برای تایید حرف‌های‌اش، شاهدمثال‌هایی از پیش‌وایان نهضت ادبی و فکری مشروطه در آن دوران می‌آورد و می‌گوید که «تمام این مطالب در حرف‌های خود آن متفکرین انقلابی منعکس است.»

مباحث دیگری هم در این کتاب مطرح می‌شوند؛ از جمله: نگاه انتقادی ادیبان و متفکران مشروطه‌خواه به نظم و نثر کلاسیک فارسی و تلاش آن‌ها برای نزدیک‌کردن زبان ادبیات به زبان همه‌فهم مردم کوچه و بازار؛ بررسی رئالیسم در ادبیات مشروطه؛ شگردهای فرار از سانسور؛ آفت‌های زبانی‌ای که آثار تازه را تهدید می‌کرده است؛ و محتوای آثار خلق‌شده در سال‌های منتهی به انقلاب مشروطه.

کتاب «ادبیات مشروطه» تصویری موجز و روشن‌گر از وضعیت ادبیات و اندیشه در سال‌های منتهی به مشروطیت به دست می‌دهد؛ به‌خصوص، می‌تواند برای آن‌ها که با ادبیات مشروطه آشنایی ندارند باب ورود به این مبحث و آغازگر تتبعات و تعمقات گسترده‌تر باشد. افسوس که این کتاب فقط یک بار، آن هم با تیراژ اندک ۱۰۰۰ نسخه، به بازار آمده و یافتن آن آسان نیست.  


امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 1 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=244
دیدگاه‌
<< صفحه بعدی ۰۱ صفحه قبلی >>
ممو
چهارشنبه - ۱۰ آبان ۱۳۹۱
یه پیشنهاد دارم...خیلی خوب می شه اگه یه سری کتاب هم از ادبیات بانو پسند معرفی کنید...
البته اگه دوست دارید و تو حوصله اینجا می گنجه!

پاسخ کتابلاگ
ادبیات اصیل که بانوپسند و آقاپسند ندارد! فکر کنم منظور شما معرفی رمان‌هایی از ادبیات عامه‌پسند است. این نوع ادبیات با علاقه‌ و سلیقه‌ی من جور نیست.
امکانات: Email Website

ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۵۹۰۹۷۹ صفحه
مشاهده امروز: ۸۸ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۱ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: