نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

جمعه - ۲۵ اسفند ۱۳۹۱

بایزید و جنید بایزید و جنید

از تذکرةالاولیا/ عطار نیشابوری

حواشی و زیرنویس‌ها: دکتر محمد استعلامی

انتشارات امیرکبیر/ چاپ دوم/ ۲۵۳۶

«فریدالدین ابوحامد محمد بن ابوبکر ابراهیم بن اسحاق عطار کدکنی نیشابوری،» مشهور به «عطار،» از امهات شعرا و عرفای ایران در قرن ششم و ابتدای قرن هفتم است. تاریخ ولادت او را سال ۵۳۷ ضبط کرده‌اند و وفات‌اش در سال ۶۲۷ اتفاق افتاده است. عطار از جمله‌ی نفوسی بود که قربانی حمله‌ی وحشیانه‌ی سپاهیان مغول به نیشابور و قتل‌عام مردم این شهر شد.

آثار فراوانی به عطار منسوب است که، خوش‌بختانه، اغلب آن‌ها به دست ما رسیده است. بنا به ‌قول «رضا قلی خان هدایت» در «ریاض‌العارفین،» «گویند کتاب شیخ یک‌صد و چهارده جلد است،» هرچند که، به‌قول زنده‌نام «دکتر ذبیح‌الله صفا،» در کتاب «تاریخ ادبیات ایران،» «این عدد حقن اغراق‌آمیز به نظر می‌رسد.»

عطار را عامه‌ی مردم بیش‌تر با شعرهای‌اش می‌شناسند اما او نویسنده‌ی یکی از مشهورترین کتاب‌های منثور فارسی، به نام «تذکرةالاولیا،» نیز هست. عطار از جوانی در سلک صوفیان و عارفان بود و به سیاق آن‌ها، سال‌های درازی را به سفر و کسب علم پرداخت. او از کودکی به مطالعه‌ی شرح حال و گفتارهای مشایخ صوفیه علاقه‌مند بود و سخنان ایشان را جمع‌آوری می‌کرد. حاصل سفرها و دیدارها و تتبعات عطار در کتب مختلف او ــ از جمله «اسرارنامه،» «منطق‌الطیر،» و «الهی‌نامه» ــ نمود یافته است، اما «تذکرةالاولیا» به‌طور خاص به شرح حال و اقوال ۹۶ تن از اولیا و مشایخ معروف تاریخ اسلام می‌پردازد. بعضی محققان می‌گویند اصل کتاب عطار شامل ۷۲ باب بوده و مابقی باب‌ها را شخصی که تا به ام‌روز نمی‌دانیم کیست نوشته است و به «تذکرةالاولیا» افزوده است.

کتاب «بایزید و جنید،» از مجموعه «شاهکارهای ادبیات فارسی» انتشارات امیرکبیر، پاره‌ای از «تذکرةالاولیا» را در شرح احوال و اقوال دو نفر از بنام‌ترین صوفیان دربردارد، یعنی «طیفور بن عیسا بسطامی،» (معروف به «بایزید،» متوفا به سال ۲۶۱ ق) و «جنید بغدادی» (متوفا به سال ۲۹۷ ق). احتمالن دلیل انتخاب این دو نفر این بوده که هر یک از آن‌ها به نحله‌ی جداگانه‌ای از صوفیه وابسته بوده است: بایزید پیرو «سکر» است (یعنی تابع حال خود است و ناهشیاری‌ و غرقه شدن در پرستش حق) و جنید پیرو «صحو» (یعنی هشیاری در عبادت را ترجیح می‌دهد).

دکتر استعلامی، به سلیقه‌ی خود، تکه‌هایی از قسمت‌های مربوط به این دو عارف در «تذکرةالاولیا» را انتخاب کرده و دشواری‌های متن را، شیوا و رسا، توضیح داده است. هرچند «بایزید و جنید» بیش از کوزه‌ای از بحر «تذکرةالاولیا» نیست، اما خواننده را با ساختار فرمی و محتوایی کلی اثر عطار آشنا می‌کند و او را مشتاق می‌سازد به متن کامل کتاب مراجعه کند. اساسن هدف مجموعه‌ی «شاه‌کارهای ادبیات فارسی» نیز همین است.

نباید ناگفته گذاشت که آن‌چه از شرح کرامات و احوالات مشایخ و صوفیان در آثاری هم‌چون «تذکرةالاولیا» نقل شده با عقل مدرن و ام‌روزی پوچ و آمیخته با غلو و تخیل به نظر می‌رسد. به عقیده‌ی من، این آثار با رشد خرد و تفکر انتقادی در طی قرون، ارزش محتوایی خود را از دست داده‌اند. با این حال، هنوز هم از حیث مطالعات تاریخی و مذهبی، هم‌چنین از نظر اهمیت‌شان در تاریخ نثر فارسی، فوق‌العاده ارزش‌مند و گران‌بها هستند.

از دکتر محمد استعلامی در کتابلاگ:

-          آموزش زبان، آموزش ادبیات

از مجموعه‌ی شاه‌کارهای ادبیات فارسی در کتابلاگ:

-         حسنک وزیر (از تاریخ بیهقی)


امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 1 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=265
دیدگاه‌
<< صفحه بعدی ۰۱ صفحه قبلی >>
محمدسواری
چهارشنبه - ۱۳ شهریور ۱۳۹۲
عالیه خیلی خوب بود

امکانات: Email Website

ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۶۸۱۳۸۲ صفحه
مشاهده امروز: ۱۱۳۵ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۲ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: