نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

شنبه - ۱۷ فروردین ۱۳۹۲

سرگذشت هکلبری‌فین سرگذشت هکلبری‌ فین

Adventures of Huckleberry Finn

مارک توین

سال نشر: ۱۸۸۵

ترجمه‌ی نجف دریابندری

انتشارات خوارزمی/ چاپ اول/ ۱۳۶۶

«همه‌ی ادبیات جدید امریکا از هکلبری فین سرچشمه گرفته؛ این به‌ترین کتاب ماست. پیش از آن چیزی نبود و پس از آن هم چیزی به آن خوبی نیامد.» (ارنست همینگ‌وی)

خود مارک توین اهمیت زیادی برای کتاب «سرگذشت هکلبری فین» قائل نبود و آن را کاری معمولی در کارنامه‌ی نویسنده‌گی‌اش می‌دانست؛ منتقدان قرن نوزدهم هم برخورد چندان مهربانانه‌ای با این کتاب نداشتند و بعضی‌های‌شان حتا آن را آماج تندترین نقدها و توهین‌ها قرار دادند؛ با این حال، با گذشت زمان، سخن‌شناسان و خواننده‌گان نسل‌های مختلف متفق‌القول شدند که «سرگذشت هکلبری فین» نه‌تنها به‌ترین کتاب مارک توین که یکی از شاه‌کارهای ادبیات انگلیسی و از خواندنی‌ترین رمان‌های همه‌ی اعصار است. آوازه‌ی این کتاب آن‌چنان بالا گرفته که بعید است بتوان کتاب‌خوانی را پیدا کرد که دست‌کم نام آن را نشنیده باشد. میلیون‌ها خواننده از سن و سال‌های مختلف و با ملیت‌های گوناگون این کتاب را خوانده‌اند و چه‌بسا چند میلیارد نفر هم فیلم‌ها و سریال‌ها و کارتون‌هایی را دیده‌اند که براساس آن ساخته شده است.

در ایران خودمان هم اکثر مردم این اثر ادبی را از روی کارتون معروفی که سال‌ها پیش از تله‌ویزیون پخش می‌شد می‌شناسند. فکر می‌کنم این کارتون هم‌زمان هم بزرگ‌ترین خدمت را به «سرگذشت هکلبری فین» کرده و هم بزرگ‌ترین خیانت را! خدمت از این لحاظ که آوازه‌ی آن را به گوش توده‌ها رسانده و خیانت از این بابت که این تصور را ایجاد کرده که دیگر نیاز نیست خود رمان را خواند. آن‌ها که کارتون را دیده‌اند رغبت چندانی به خواندن رمان نشان نمی‌دهند و اگر ازشان ــ و حتا از کتاب‌خوان‌های حرفه‌ای‌ ــ بپرسی که آیا شاه‌کار مارک توین را خوانده‌ای یا نه، پاسخ می‌دهند کارتون‌اش را دیده‌ام و همه‌ی داستان را مو به مو از حفظ‌ام. ناگفته پیداست که جذابیت رمان حتا بر جذابیت همه‌ی فیلم‌ها و کارتون‌هایی که از داستان‌اش دیده‌ایم می‌چربد و دریغ است لذت هم‌سفری با آن را از دست بدهیم.

«سرگذشت هکلبری فین» را می‌توان ادامه‌ی «ماجراهای تام سایر » دانست، با همان دنیای سرخوشانه و زیبا و رنگارنگ؛ البته زشتی‌ها این‌جا پررنگ‌تر از آن چیزی‌اند که در جهان «تام سایر» دیده می‌شد. «سرگذشت هکلبری فین» از جست‌وجوی آزادی آغاز می‌شود. هم هکلبری و هم جیم (برده‌ی فراری میس‌ واتسون) سفرشان را با این انگیزه و امید آغاز می‌کنند که از غل و زنجیر و قید و بندهای جامعه‌ی نابرابر و ظالم دور شوند، جامعه‌ای که یکی را به‌زور به تربیت شدن (البته به تعریف خودش) و فرمان‌برداری از پدری دائم‌الخمر واداشته و دیگری را با زن و فرزندان‌اش به برده‌گی کشیده. همه‌‌ی دارایی این دو نفر یک رودخانه است، رودخانه‌ای بخشنده و زیبا که از این سر کشور به آن سرش کشیده شده و منبع حیات و تجارت در این سرزمین است. رودخانه کلکی (قایقی) برای‌شان به ارمغان می‌آورد تا با آن سفر کنند، غذای‌شان را تامین می‌کند، آن‌ها را دور از چشم مردم نگه می‌دارد و هر آن‌چه را می‌خواهند ــ و حتا آن‌چه انتظارش را ندارند ــ سخاوت‌مندانه به آن‌ها می‌بخشد. رودخانه همه‌ی آن چیزی‌ست که جامعه نیست. جامعه آداب و رسوم خاصی دارد که اسم‌اش را «تمدن» گذاشته و براساس آن روا داشتن بدترین ستم‌ها و بیدادها بر سیاهان بی‌نوا مجاز است، اما کمک به فرار یک سیاه و آزادی او دودمان و آب‌روی فرد را بر باد می‌دهد و او را بدنام‌ و منفور می‌کند.

هاک زنده‌گی بدوی داشته و در دامان طبیعت بزرگ شده است، نه با آموزه‌های رسمی جامعه؛ شاید به همین دلیل است که هنوز رقیق‌القلب است و انسانیت و مهربانی را فراموش نکرده. او مدت کوتاهی به مدرسه رفته و به اندازه‌ای آموزش ندیده که رحم و انصاف را از یاد ببرد و به قراردادهای ناعادلانه‌ی جامعه تن دردهد. گاه‌گاهی هم که قیودی از قواعد اجتماعی دست و پای‌اش را می‌بندند، کفه‌ی ترازو ــ خیلی‌وقت‌ها بی‌آن‌که خودش آگاه باشد ــ به نفع فطرت پاک‌اش سنگینی می‌کند. او مصمم است به جیم کمک کند خود را به ایالت‌های آزاد برساند. درواقع، او آزادی خودش را با آزادی جیم گره زده و این دو را هم‌سان می‌بیند.

هاک و جیم در رود پیش می‌روند و در شهرهای اطراف آن توقف‌های کوتاه دارند. در هر یک از این توقف‌ها خرده‌روایت‌هایی شکل می‌گیرند و داستان‌هایی ــ درست مثل شاخابه‌های رود ــ از داستان اصلی منشعب می‌شوند.  این داستان‌های فرعی چنان جذاب‌اند و چنان خوب با داستان اصلی چفت شده‌اند که یک لحظه هم از تک و تا نمی‌افتند و خواننده را مشتاقانه جلو می‌برند. در کنار جذابیت کنش‌ها، توصیف‌های فوق‌العاده‌ی مارک توین از زیبایی‌های بی‌نظیر رودخانه‌ی می‌سی‌سی‌پی و آداب و رسوم ده‌کده‌نشینان اطراف آن هم به شیرینی کتاب افزوده است.

«سرگذشت هکلبری فین» البته از نظر فرمی چندان هم بی‌نقص نیست. آن حضور ناگهانی تام سایر در یک‌سوم پایانی داستان چنان غافل‌گیرکننده و دیرباور است که به هیچ وجه نمی‌تواند خواننده‌ها و منتقدهای سخت‌گیرتر را راضی نگه دارد. حقیقت هم این است که آن حادثه‌ی حضور اتفاقی هاک در خانه‌ی خاله‌ی تام سایر زیادی تصنعی و ناجور است، اما این نقصان با اوج‌گیری‌های بی‌هم‌تای داستان پوشانده شده و قابل اغماض است، به‌خصوص اگر در نظر بگیریم که جهانی که مارک توین خلق می‌کند جهانی نیمه‌فانتزی و سرگرم‌کننده است و قرار است در آن همه‌ی اتفاقات ختم به خیر شوند.

بن‌مایه‌ی «سرگذشت هکلبری فین» برابری و آزادی‌جویی است، هرچند این تم پشت پی‌رنگ شوخ و شنگ پرماجرا و طنازانه‌ا‌ی خانه کرده است. جامعه‌ای که هک و جیم روی کلک تشکیل داده‌اند نمادی‌ست از جامعه‌ی آرمانی مارک توین، جامعه‌ای که در آن سفید و سیاه دوشادوش و برابر هم کار می‌کنند و به سوی مقصد یک‌سانی روانه‌اند و یک‌دیگر را چون دوستان جان‌جانی دوست می‌دارند. این‌چنین است که توین، به هر شیوه‌ای شده، اسباب آزادی جیم را در پایان رمان فراهم می‌آورد و آن را با یک سلسله صحنه‌های شاد و انسانی گره می‌زند، گویی فرجام نیک را فقط در هم‌زیستی برابرانه و هم‌دلانه‌ی سفید و سیاه می‌بیند.

«سرگذشت هکلبری فین» بارها و بارها به فارسی ترجمه و منتشر شده، اما سه ترجمه‌ی مشهورش کار «ابراهیم گلستان،» «هوشنگ پیرنظر،» و «نجف دریابندری»ست (طرح جلد و اطلاعات هر سه ترجمه را در این پست کتابلاگ ببینید ). من هر سه ترجمه را خوانده‌ام و هر سه را بسیار دوست‌داشتنی و ماهرانه یافته‌ام، اما ــ صادقانه بگویم ــ ترجمه‌ی نجف از هر دوی آن‌ها به‌تر است. این ترجمه هم جدیدتر است و به زبان ام‌روزی نزدیک‌تر، هم طنز کار را استوارتر به فارسی درآورده، و هم فصل شانزدهم آن ــ چون براساس یک نسخه‌ی جدید است ــ کامل‌تر است.

(نوشته‌های سلسله‌یادداشت‌های «۲۰۰ کتاب که باید پیش از مرگ خواند» را می‌توانید از این‌جا ببینید و بخوانید . کتاب الکترونیک «۱۰۰۱ کتاب که باید پیش از مرگ خواند» را از این آدرس دان‌لود کنید ).

از مارک توین در کتابلاگ:

ـ ماجراهای تام سایر

ـ شرط‌بندی دو میلیاردر


امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 3 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=273
دیدگاه‌
<< صفحه بعدی ۰۱ صفحه قبلی >>
عمر
سه‌شنبه - ۱۴ آبان ۱۳۹۲
هرکتاب یک استادزندگی است
امکانات: Email Website

پیمان
چهارشنبه - ۲۱ فروردین ۱۳۹۲
http://sadmim.blog.ir/1391/08/best-book-novel-01
امکانات: Email Website

ممو
یک‌شنبه - ۱۸ فروردین ۱۳۹۲
خیلی وقت پیش خوندم هم اوریجینالش رو و هم ترجمه ش رو...بینظیره!
امکانات: Email Website

ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۶۷۵۱۶۱ صفحه
مشاهده امروز: ۶۱۸ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۴ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: