نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

دوشنبه - ۲۶ فروردین ۱۳۹۲

خواب گرانخواب گران

The Big Sleep

ریموند چندلر

سال نشر: ۱۹۳۹

ترجمه‌ی قاسم هاشمی‌نژاد

انتشارات کتاب ایران/ چاپ اول/ ۱۳۸۲


ریموند چندلر (۱۸۸۸ـ۱۹۵۹) از چیره‌دست‌ترین نویسنده‌گان داستان‌های پلیسی‌ست. او به‌نسبت دیگر پلیسی‌نویس‌های نام‌ور ــ مثلن، «آگاتا کریستی» یا «ژرژ سیمنون» ــ آثار زیادی ننوشته است، اما همین تعداد رمان‌ها و داستان‌های کوتاه‌اش جزو شاخص‌ترین آثار تاریخ ادبیات پلیسی و جنایی‌ست. شاه‌کار چندلر و معروف‌ترین رمان او، بی‌شک، «خواب گران» است. این کتاب اولین رمان چندلر و هم‌چنین اولین داستان اوست که در آن سروکله‌ی کارآگاه زیرک و محبوب‌اش، فیلیپ مارلو، پیدا می‌شود. از معروف‌ترین آثار چندلر می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد: «خداحافظی طولانی،» «بانوی دریاچه،» «خداحافظ محبوب‌ام،» «خواهر کوچک،» «پنجره‌ی بالایی،» «حق‌السکوت،» «دردسر پیشه‌ی من است،» و «هنر ساده‌ی قتل.»

شهرت «خواب گران» از آن‌جا بالا گرفت که، در سال ۱۹۴۶، فیلمی بر مبنای آن و با بازی «همفری بوگارت» در نقش فیلیپ مارلو اکران شد. این فیلم به‌کارگردانی «هاوارد هاکز،» از به‌ترین کارگردان‌های تاریخ هالیوود، ساخته شده بود و موفقیت چشم‌گیری به دست آورد. «ویلیام فاکنر،» رمان‌نویس معروف، که آن روزها به سودای پول در هالیوود به سر می‌برد در نوشتن فیلم‌نامه‌ی «خواب گران» هم‌کاری داشت. من فیلم را هم دیده‌ام و باید بگویم فیلم از لحاظ ایجاد تعلیق و دل‌هره به پای کتاب نمی‌رسد و تغییرات نسبتن زیادی که در خط داستان ایجاد شده آن را سطحی‌تر از کتاب کرده است. این هم گفتنی‌ست که، بنا به ملاحظات اخلاقی آن زمان هالیوود، فیلم «خواب گران» بسیار پرده‌پوشانه‌تر و، به‌قول معروف، پاستوریزه‌تر از کتاب آن است!

از فیلم بگذریم و بازگردیم به رمان «خواب گران.» این کتاب را می‌توان شاه‌کار «مهندسی رمان» دانست. چندلر به‌جای معمای یک قتل، از شبکه‌ی درهم‌پیچیده‌ای از جنایات و خلاف‌کاری‌ها به‌عنوان هسته‌ی مرکزی داستان استفاده می‌کند. او چنان ماهرانه وقایع را چفت و بست می‌کند که تا صفحه‌ی آخر کتاب تعلیق آن حفظ می‌شود و داستان یک لحظه از تک‌و‌تا و نفس‌گیری نمی‌افتد.

ماجرای «خواب گران،» هم‌چون اغلب داستان‌های چندلر، در کالیفرنیا می‌گذرد. آن‌ها که داستان کوتاه «قاتل در باران» را خوانده‌اند حتمن متوجه شباهت فراوان رمان با این داستان شده‌اند. درواقع، چندلر با پرداخت و گسترش داستان «قاتل در باران» و چند داستان کوتاه دیگر که در مجله‌ی «بلک‌ماسک» منتشر کرده بود رمان «خواب گران» را آفرید و به همین دلیل هم بود که تا زمان مرگ‌اش آن‌ها را بازنشر نکرد، چون «اوراق‌شده» می‌پنداشت‌شان. ژنرال سترن‌وود، پیرمردی اشرافی و فوق‌العاده ثروت‌مند، در بستر مرگ است؛ شاید تنها یک کار ناتمام دارد و آن هم حل معضلاتی‌ست که دو دختر جسور و ماجراجوی‌اش به وجود می‌آورند. کارمن و ویوین هر یک به شیوه‌ی خود دردسرآفرین‌اند. اولی درگیر هرزه‌گی‌ست و دیگری آلوده‌ی قمار. کارمن از نوعی بیماری روانی هم رنج می‌برد و ویوین مجبور است لاپوشانی افتضاحاتی را که او در حمله‌‌های جنون‌آمیزش به بار می‌آورد هم برعهده داشته باشد، وگرنه باید خواهرش را پشت میله‌های زندان ببیند.

ژنرال برای رهایی از یک اخاذی به فیلیپ مارلو، کارآگاه خصوصی، رو می‌آورد. پای کارمن در ماجرای این اخاذی گیر است. بحث پول در میان نیست، ته‌مانده‌ی غرور اشرافی ژنرال اجازه نمی‌دهد که زیر بار هر تلکه‌گیری و اخاذی‌ای برود. مارلو کارش را آغاز می‌کند و به‌زودی درمی‌یابد با یک شبکه‌ی گسترده‌ سر و کار دارد، شبکه‌ای که همه نوع خلاف انجام می‌دهند، از قمار و هرزه‌‌‌گری گرفته تا دزدی و قتل. هر جا که پای پول در میان باشد، آن‌ها هم هستند. با این حال، ماجراهای «خواب گران» فقط به پول ختم نمی‌شود، انگیزه‌های دیگری هم وجود دارند، ازجمله انتقام و حسادت.

وقایع رمان در مدت‌زمانی کوتاه، حدودن پنج روز، اتفاق می‌افتد اما در همین مدت اندک ده‌ها ماجرا و خرده‌ماجرا رخ می‌دهد. معمای پنج قتل باید حل شود، قتل‌هایی که همه با همه مرتبط‌اند اما انگیزه‌های انجام آن‌ها تفاوت دارد. پای پلیس هم تا جای ممکن نباید به ماجراها باز شود، چون هیچ‌کس از این اتفاق سود نمی‌برد، نه خانواده‌ی سترن‌وود، نه ادی مارز و دارودسته‌اش، و نه باقی کاراکترهای داستان. پلیس فقط باید برای بردن نعش‌ها در صحنه حاضر شود، آن هم وقتی که مارلو مطمئن شده پای خودش گیر نیست و در ادامه‌ی تحقیقات‌اش خللی وارد نمی‌شود! مارلو قبلن پلیس بوده و رابطه‌ی خوب‌اش با سربازرس و دادستان منطقه کمک می‌کند از مخمصه‌ها دور بماند.

«خواب گران» یک داستان پلیسی صرف نیست. در خلال تقلای فیلیپ مارلو برای باز کردن گره‌های پیچیده‌ی ماجرا، تصویری از امریکای نیمه‌ی اول قرن بیستم شکل می‌گیرد و خواننده با حال و هوای آن روزهای کالیفرنیا و شرایطی که بر جامعه و باندهای خلاف‌کار حاکم بوده آشنا می‌شود. شخصیت‌هایی که چندلر می‌آفریند واقعن جان‌دار و باورپذیرند، هرچند که کارآگاه زیرک‌اش گاهی دیگر زیادی زیرک است و شانس هم همیشه با او یار است. چندلر ماجراهایی را که می‌توانند دست‌مایه‌ی دست‌کم سه رمان پلیسی شوند با هم درمی‌آمیزد و به یک رمان پرکشمکش و پرماجرا بدل می‌کند. همین تعدد قتل‌ها و وقایع و کاراکترهاست که جذابیت خاصی به «خواب گران» بخشیده و آن را به یکی از رمان‌های شاخص تاریخ ادبیات پلیسی بدل کرده است. چندلر استاد معماست و «خواب گران» شامل برخی از به‌ترین معماهایی‌ست که با قلم او آفریده شده‌اند.

«خواب گران» را قاسم هاشمی‌نژاد به فارسی برگردانده است. حرفه‌ای‌ترها لابد می‌دانند که او نویسنده‌ی یکی از به‌ترین رمان‌های پلیسی ادبیات فارسی، با نام «فیل در تاریکی،»ست. من متن انگلیسی کتاب را با ترجمه‌ی هاشمی‌نژاد مقایسه کرده‌ام و الحق که ترجمه‌ی هاشمی‌نژاد برگردان دقیق و قوام‌یافته و پخته‌ای‌ست. با این حال، نمی‌توانم چشم‌ام را بر ضعف عمده‌ی آن ببندم. فارسی هاشمی‌نژاد در ترجمه‌ی «خواب گران» گاهی بیش از حد جلوه‌گر و فخرفروش و شاعرانه است، جوری که در بعضی جاها نه‌تنها شبیه نثر چندلر نیست که اصولن مخل خوانش است. مترجم، فت و فراوان، از لغات و عبارات و تعبیرات آرکائیک و قواعد کهنه‌ی دستور زبان استفاده کرده است که قطعن خواننده‌ی عادی را، بی‌دلیل، به‌ زحمت می‌اندازد. این برای رمان پلیسی، که باید ضرباهنگ تند آن حفظ شود، به هیچ وجه مناسب نیست. به‌‌رغم این ضعف، می‌شود گفت ترجمه‌ی فارسی «خواب گران» ترجمه‌ی قابل اعتنا و درخوری‌ست.

«خواب گران» ده سال پیش و فقط یک‌بار با تیراژ ۲۰۰۰ نسخه به بازار آمده است. امیدوارم امکان تجدیدچاپ این کتاب فراهم شود تا مخاطبان بیش‌تری از مطالعه‌ی این رمان خواندنی چندلر لذت ببرند.

(نوشته‌های سلسله‌یادداشت‌های «۲۰۰ کتاب که باید پیش از مرگ خواند» را می‌توانید از این‌جا ببینید و بخوانید. کتاب الکترونیک «۱۰۰۱ کتاب که باید پیش از مرگ خواند» را از این آدرس دان‌لود کنید ).

از ریموند چندلر در کتابلاگ:

- قاتل در باران

- غرامت مضاعف (فیلم‌نامه)


امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 1 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=277
دیدگاه‌
<< صفحه بعدی ۰۱ صفحه قبلی >>
amin
سه‌شنبه - ۷ مرداد ۱۳۹۳
mamnon khob bod
امکانات: Email Website

ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۶۳۰۳۶۶ صفحه
مشاهده امروز: ۱۵۴ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۵ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: