نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

چهارشنبه - ۱۵ خرداد ۱۳۹۲

ملانصرالدینچکیده‌ای از زنده‌گی و افکار جلیل محمدقلی‌زاده (ملانصرالدین)

عباس زمانوف/ ترجمه‌ی بهزاد آبادی باویل

نشر تلاش/ چاپ اول/ ۲۵۳۶

همین ابتدا بگویم که نباید «جلیل محمدقلی‌زاده» را با ملانصرالدین اشتباه گرفت! ملانصرالدین از مشهورترین شخصیت‌های فولکلوریک مشرق‌زمین و ایران است و حکایت‌های طنزآمیز بسیاری به او منتسب است. آن ملانصرالدین با این ملانصرالدین فرق دارد. جلیل محمدقلی‌زاده به این دلیل به ملانصرالدین مشهور است که روزنامه‌‌ی پرآوازه‌ای با این نام درمی‌آورد و کم‌کم، مثل «گل‌آقا»ی خودمان، نام نشریه‌اش جای نام خودش را گرفت.

جلیل محمدقلی‌زاده (۱۸۶۹ـ۱۹۳۲) از نویسنده‌گان و روزنامه‌نگاران و اصلاح‌طلبان اجتماعی کشور آذربایجان است. او سال‌ها از عمرش را صرف تعلیم و تربیت روستایی‌ها و فرزندان آن‌ها کرد و کوشید سطح زنده‌گی‌شان را ارتقا دهد و آن‌ها را با حقوق مدنی و انسانی خودشان آشنا کند. آرمان محمدقلی‌زاده رهایی خلق از دست حکومت زورگوی تزاری و عمال تحت حمایت آن بود، عمالی که مثل قارچ در سراسر کشور روییده بودند و خون مردم را در شیشه می‌کردند. او ابتدا در کسوت معلمی به روشن‌گری و تلاش برای به‌بود سطح زنده‌گی مردم بی‌نوا و عقب‌مانده پرداخت و سپس قلم به دست گرفت و رسالت‌اش را با نویسنده‌گی و روزنامه‌نگاری ادامه داد. محمدقلی‌زاده نمایش‌نامه‌ها و داستان‌های پرشماری نوشته است، اما نام او با نام روزنامه‌ی ملانصرالدین گره خورده است. از نوشته‌های او می‌توان کمدی معروف «مرده‌ها» و آثاری مثل «قریه داناباش،» «بازی کشمکش،» «کتاب مادرم» و «کمانچه» را نام برد. محمدقلی‌زاده از زمره‌ی کسانی بود که از زمانه‌ی خود بسیار جلوترند. در هنگامه‌ی جهل و خرافه‌پرستی و نادانی، او فانوس روشن‌گری به دست گرفت و بی‌هراس از قدرت‌مندان و چپاول‌گران به جنگ سنت‌ها و باورهای غلط رفت. در روزنامه‌ی او، علاوه بر زمام‌داران آذربایجان شوروی، هیچ یک از حاکمان زورگوی کشورهای شرقی، ازجمله ایران، از گزند نیش و کنایه در امان نبودند. طرفه این‌ بود که محمدقلی‌زاده انتقادهای‌اش را در لفافی از طنزی شیرین و دل‌نشین بیان می‌کرد و این ویژه‌گی باعث می‌شد نوشته‌های او برا و تاثیرگذار باشند.

اجداد محمدقلی‌زاده ایرانی بودند و او هم‌واره به این اصل و نسب می‌بالید. یک سالی را هم در بحبوحه‌ی انقلاب مشروطه در ایران و در شهر تبریز به سر برد و چندین شماره از نشریه‌‌ی ملانصرالدین را در این شهر منتشر کرد.

نویسنده‌ی کتاب «چکیده‌ای از زنده‌گی و افکار جلیل محمدقلی‌زاده (ملانصرالدین)» ابتدا شمه‌ای از بیوگرافی سردبیر ملانصرالدین ارائه می‌دهد و بعد به کارنامه‌ی هنری و اجتماعی او می‌پردازد. با این‌که این کتاب بسیار کوتاه است، اما اطلاعات بسیار خوبی در بر دارد و فرصت یک آشنایی کلی را با جلیل محمدقلی‌زاده برای خواننده فراهم می‌کند؛ هرچند نباید ناگفته گذاشت که نویسنده گاهی هم در تعریف و تمجیدهای‌اش به دام اغراق می‌افتد و مثلن، یک‌جا محمدقلی‌زاده را با گوگول و مولیر مقایسه می‌کند.

«چکیده‌ای از زنده‌گی و افکار جلیل محمدقلی‌زاده (ملانصرالدین)» فقط یک بار، پیش از انقلاب، منتشر شده و دیگر تجدید چاپ نداشته است. دو نکته‌ درباره‌ی این کتاب وجود دارد که گفتن‌‌شان ضروری‌ست. اول: نام نویسنده ــ عباس زمانوف ــ به‌صورت چاپی در روی جلد یا داخل کتاب ذکر نشده و فقط نام مترجم آورده شده است. نام نویسنده را با خودکار در روی جلد و ابتدای متن نوشته‌اند. با توجه به شواهد، و از جمله ذکر نام نویسنده در سایت کتاب‌خانه‌ی ملی، به نظر می‌رسد جا افتادن نام نویسنده یک اشتباه چاپی بوده و خود ناشر روی همه‌ی نسخه‌ها نام نویسنده را نوشته است. و نکته‌ی دوم: در شناس‌نامه‌ی این کتاب تاریخ چاپ آن را «پاییز ۳۶» ذکر کرده‌اند. این «۳۶» درواقع سال «۲۵۳۶» شاهنشاهی‌ست، اما در سایت کتاب‌خانه‌ی ملی ایران تاریخ نشر این کتاب را، به‌اشتباه، سال ۱۳۳۷ شمسی آورده‌اند (این‌جا ). هر کس اندکی با اوضاع نشر در سال‌های پیش از انقلاب آشنا باشد به‌آسانی می‌فهمد که نوع ورق‌ها و جلد و چاپ این کتاب مربوط به دهه‌ی پنجاه شمسی‌ست؛ ضمنن در آن از انتشار جلد دوم کتاب «میعاد با خورشید» خبر داده شده است. با توجه به این‌که «میعاد با خورشید» را انتشارات امیرکبیر در سال ۱۳۵۳ به بازار فرستاد، بی هیچ شک و شبهه‌ای، «چکیده‌ای از زنده‌گی و افکار جلیل محمدقلی‌زاده (ملانصرالدین)» در اواسط دهه‌ی پنجاه شمسی منتشر شده است.


امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 3 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=282
دیدگاه‌
<< صفحه بعدی ۰۱ صفحه قبلی >>
نسرین قربانی
شنبه - ۲۵ خرداد ۱۳۹۲
سلام و خسته نباشید. امروز کتابم را به آدرسی که داده بودید فرستادم.
امکانات: Email Website

مهشید
چهارشنبه - ۲۲ خرداد ۱۳۹۲
خیلی ممنون.
آیا نسخه دیجیتالی از این کتاب در نت هست؟

پاسخ کتابلاگ
سلام. تا آن‌جا که من می‌دانم، خیر.
امکانات: Email Website

نسرین قربانی
دوشنبه - ۲۰ خرداد ۱۳۹۲
سلام و خسته نباشید. پرسشی داشتم از خدمتتان و آن این که برای ارسال کتاب به شما از چه طریق باید اقدام کرد؟ ممنون می شوم راهنماییم کنید. شب خوش.

پاسخ کتابلاگ
سلام. برای‌تان ایمیل زدم.
امکانات: Email Website

ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۶۷۵۱۸۶ صفحه
مشاهده امروز: ۶۴۳ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۴ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: