نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

جمعه - ۱۵ شهریور ۱۳۹۲

زرد خاکستریزرد خاکستری

فرشته مولوی

انتشارات روزنه/ چاپ اول/ ۱۳۹۱

«فرشته مولوی» از باسابقه‌ترین و به‌ترین زنان داستان‌نویس ایران است. خانم مولوی در دهه‌ی هفتاد یک رمان، یک مجموعه‌داستان، و یک تک‌داستان منتشر کرد: «خانه‌ی ابر و باد» (۱۳۷۰)، «پری آفتابی» (۱۳۷۰)، و «نارنج و ترنج» (۱۳۷۱). پس از آن، و بعد از مهاجرت به کانادا، مدتی اثر تازه‌ای از مولوی منتشر نشد. در سال‌های اخیر، خوش‌بختانه، بازنشر آثار قدیمی و نشر آثار جدید فرشته مولوی آغاز شده و کتاب‌های «سگ‌ها و آدم‌ها» (۱۳۸۸)، «دو پرده‌ی فصل» (۱۳۸۸)، و «حالا کی بنفشه می‌کاری؟» (۱۳۹۱) از او به بازار آمده است.

از کارنامه‌ی فرشته مولوی در زمینه‌ی ترجمه هم نباید غافل شد. حتمن خیلی‌ها با کتاب‌هایی زیادی که او به فارسی ترجمه کرده ــ ازجمله «دشت مشوش» خوان رولفو و «جاناتان مرغ دریایی» ریچارد باخ ــ آشنا هستند.

«زرد خاکستری» جدیدترین مجموعه‌داستان فرشته مولوی است. این کتاب شامل ۱۲ داستان کوتاه است: «یک‌شنبه‌ها،» «کو شمر؟،» «روز خانه‌ی پیران،» «میعاد در خانه،» «یادی و حکایتی،» «اگر بخواهم می‌توانم دروغ بگویم؟،» «کولی،» «گفت‌وگو،» «آن ترانه،» «آهوی کوهی،» «زرد خاکستری،» «اردیبهشت زیبا.» سه داستان اول کتاب ــ که نیمی از حجم آن را تشکیل می‌دهند ــ پیش از این در مجموعه‌ی «پری آفتابی» چاپ شده‌اند و، با اندکی اصلاح و بازنگری، در «زرد خاکستری» تجدید چاپ شده‌اند. 

«زرد خاکستری» را می‌توان «کتاب گذشته» نامید. آدم‌های داستان‌های مختلف این کتاب درگیر خاطره‌ها و روزهای رفته هستند و شادی و غصه‌شان با گذشته‌شان پیوند دارد. رویاهای روز (Day Dreams) آن‌ها یک‌سره با نوستالژی گره خورده است. نگاه کاراکترها به گذشته‌شان گاه دردمندانه است و گاه حسرت‌آمیز؛ در هر حال، آن‌ها را از گذشته گریزی نیست. ماجرای داستان‌ها اغلب در سال‌های دور از ام‌روز اتفاق می‌افتد و کاراکترها در خیال‌شان به روزهایی حتا دورتر می‌روند. این‌گونه است که در داستان‌های «زرد خاکستری» پلات‌ها، غیرمستقیم، با تاریخ در هم می‌آمیزند و مجموعه از لحاظ بازآفرینی ساختار اجتماعی دور‌ه‌های تاریخی خاص هم ارزش می‌یابد.

پیری و ناتوانی از دیگر موتیف‌های تکرارشونده‌ی «زرد خاکستری» است. همین‌طور است اتفاقات مبهم و گنگی که با آن‌ها مواجه می‌شویم و درهای ایهام را باز می‌کنند.

سه داستان اول کتاب ــ «یک‌شنبه‌ها،» «کو شمر؟،» «روز خانه‌ی پیران» ـــ را می‌توان به‌ترین داستان‌های مجموعه دانست. این سه داستان المان‌های مشترکی دارند و در عین استقلال، پیوسته‌اند. المان‌های مشترک در سه داستان «یادی و حکایتی،» «اگر بخواهم می‌توانم دروغ بگویم؟،» و «کولی» هم دیده می‌شوند و این سه داستان را نیز باید، به‌نوعی، به‌هم‌پیوسته دانست. «یک‌شنبه‌ها،» «کو شمر؟،» و «روز خانه‌ی پیران» در فضای خانه‌‌ها و کوچه‌های دوران پهلوی اتفاق می‌افتند و کاراکترها و اتفاقات هم کاراکترهای کلاسیک و شناخته‌شده‌ی همان دوران هستند. یکی از نکات ضعف نویسنده هم همین‌جاست که غالبن نمی‌تواند از عهده‌ی آشنایی‌زدایی از آدم‌ها و اتفاقات برآید و اسیر بازآفرینی کلیشه‌ها می‌شود. با این حال، فضاسازی و پی‌رنگ داستان‌ها خوب است و خواننده را با خود هم‌راه می‌کند. پلات‌ها پر و پیمان‌اند و حجم زیادی از آدم‌ها و اتفاقات، ماهرانه، در صفحاتی کم‌شمار روایت شده‌اند. غنای داستان‌ها از همین ویژه‌گی آن‌ها ناشی می‌شود.

اتفاقات ناشناخته و گنگی که پیش‌تر از آن‌ها سخن گفتم در هر سه داستان اول کتاب دیده می‌شوند. در «یک‌شنبه‌ها» ننه‌صاحاب می‌رود و گم می‌شود و هیچ رد و خبری از او نیست. در «کو شمر؟» معلوم نیست چه بر سر فتول آمده و او چرا زخمی و بی‌جان کنار دیوار افتاده است. در «روز خانه‌ی پیران» هم پیرمرد چیز مرموزی دیده است و حال عجیبی یافته است.

«یادی و حکایتی،» «اگر بخواهم می‌توانم دروغ بگویم؟،» و «کولی،» هر سه، در مدرسه اتفاق می‌افتند و کاراکترهای‌شان دختربچه‌های دانش‌آموزند. گرچه فضای داستان‌ها تا حدودی به خاطره‌گویی نزدیک است، نویسنده تلاش کرده با گنجاندن تمثیل‌ها و نمادها درون‌مایه‌ی داستان‌ها را تقویت کند. مثلن، در داستان «کولی» کولی دادن دایم یک دختر از طبقه‌ی متوسط به دختری از طبقه‌ی ثروت‌مند تمثیلی‌ست از استثمار طبقه‌ی کارگر توسط طبقه‌ی بورژوا.

«میعاد در خانه» داستان جنگ است و رعب مرگ در سایه‌ی آن. «گفت‌وگو» تقابل جوانی و فرتوتی را به تصویر می‌کشد. «آن ترانه» داستان زنی‌ست در پنجه‌ی خاطرات که ترانه‌‌ی ازیادرفته‌ای را جست‌وجو می‌کند. «آهوی کوهی» حکایتی‌ست از چشمان یک آهوی تنها و غم‌گین که از گلوله نمی‌ترسد و نمی‌رمد و به تصویری فراموش‌ناشدنی در ذهن راوی بدل می‌شود، تصویری که البته جنبه‌ی اثیری دارد و نمی‌توان آن را روی بوم آورد. این داستان خواننده را یاد بیت معروف «ابوحفص سغدی» ــ که از اولین شعرهای فارسی‌ست ــ می‌اندازد: «آهوی کوهی در دشت چگونه بودا/ او ندارد یار، بی‌یار چگونه دودا.» داستان «زرد خاکستری» ــ که نام‌اش را به کل کتاب هدیه کرده است ــ از داستان‌های خوب مجموعه است. در این داستان یادها و اتفاق‌ها در هم می‌تنند و خیال و رویا و خاطره و واقع تصویری از مرگ یک عزیز را در فضایی تیره و غبارآلود بازآفرینی می‌کنند.

آخرین داستان کتاب «اردیبهشت زیبا» نام دارد که البته من آن را داستان نمی‌دانم و خوش‌تر می‌داشتم در این کتاب چاپ نمی‌شد. «اردیبهشت زیبا» یک قطعه‌ی کوتاه ادبی با زبانی شاعرانه است و فاقد هر گونه عناصر تشکیل‌دهنده‌ی ساختار داستان.

آدم‌های «زرد خاکستری» پیوسته رنج می‌کشند و در هراس‌اند. آن‌ها از گذشته‌ای که از سر گذرانده‌اند و آینده‌ای که در پیش دارند بیم‌ناک و ملول‌اند. «زرد خاکستری» کتاب آدم‌های زخم‌خورده و ناکام است و تلخی در آن موج می‌زند.

زبان فرشته مولوی زبانی است پرداخته و اسطقس‌دار. دایره‌ی واژگانی نویسنده بسیار غنی‌ست و او با ساختارهای نو و کهن زبان به‌خوبی آشناست. هم از این روست که زبان را ماهرانه به‌کار می‌گیرد و به یکی از عناصر اصلی داستان‌های‌اش بدل می‌کند. فقط در داستان «یک‌شنبه‌ها» است که این زبان تصنعی به نظر می‌رسد. زاویه‌دید داستان اول شخص است و کودکی دارد خیال‌پردازی‌ها و تفکرات‌اش را روایت می‌کند. زبان داستان زبانی‌ست فاخر و جلوه‌گر و بیش از حد پیراسته و نمی‌تواند زبان گفتار یک کودک باشد. جز این، زبان در خدمت داستان‌های «زرد خاکستری» است و به آن‌ها هویت می‌بخشد.

«زرد خاکستری،» با همه‌ی نقاط قوت و ضعف‌اش، از مجموعه‌داستان‌‌های خوب سال ۹۱ است. این کتاب ۱۲۸ صفحه است و ۵۹۵۰ قیمت دارد.

از فرشته مولوی در کتابلاگ:

ـ نارنج و ترنج


امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 1 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=294
دیدگاه‌
<< صفحه بعدی ۰۱ صفحه قبلی >>
لیلا میرباقری
شنبه - ۶ مهر ۱۳۹۲

سلام.بعد از مدت ها با داستان(سایه ها بی صدا در هم گم می شون)به روزم و منتظر حضور شما دوست عزیز..
امکانات: Email Website

ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۵۹۰۹۴۷ صفحه
مشاهده امروز: ۵۶ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۱ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: