نوشته‌ها
لیست نوشته ها
جستجو

پنج‌شنبه - ۲۶ فروردین ۱۳۸۹

ارواح مرطوب جنگلی«محسن حکیم‌معانی» و من خدمت سربازی‌مان را در مکان‌های مشابهی گذرانده‌ایم: ابتدا در پادگان آموزشی ولی‌عصر اردکان (در یزد) و سپس در پادگان‌های پدافند هوافضای سپاه (در تهران)، البته با یک فاصله‌ی هشت، نه ساله! این را هم‌آن ابتدا که «ارواح مرطوب جنگلی» را دست گرفتم و داستان اول آن، «همیشه سرباز،» را خواندم فهمیدم. بعد که حکیم‌معانی را دیدم و با او درباره‌ی کتاب‌اش گفت‌وگو کردم، در حاشیه، از خاطرات سربازی و آدم‌های مشترکی که می‌شناختیم هم سخن گفتیم. بعضی‌ها بازنشسته شده بودند و بعضی‌ها در زمان سربازی من ترفیع درجه گرفته بودند. مثلن، «حافظی» ـ که محسن گفت ماجرای داستان «مرگ را بنگر» را از او شنیده است ـ از افسری جز به افسری ارشد رسیده بود و شده بود «سرگرد حافظی.» دیگر هم فرمانده‌ی گروهان نبود و مسئولیت تربیت بدنی پادگان را به عهده داشت. خلاصه، این‌که مطالعه‌ی اولین کتاب داستان «محسن حکیم‌معانی» برای من از دو جهت لذت‌بخش بود، اول خواندن داستان‌ها و دیگر یادآوری خاطره‌های آن پادگان تک‌افتاده در دل کویر. 

 محسن حکیم‌معانی را همه به‌عنوان روزنامه‌نگار می‌شناسند اما او سال‌هاست که داستان می‌نویسد، به گفته‌ی خودش: پانزده سال. در این سال‌ها او نوشته اما منتشر نکرده و حالا احساس کرده است که باید از شر این داستان‌های منتشرنشده خلاص شود تا بتواند با خیال آسوده‌تری روی طرح‌هایی که در دست نوشتن دارد تمرکز کند. حاصل این فکر چاپ مجموعه‌داستان «ارواح مرطوب جنگلی»ست که در سی و چهار ساله‌گی نویسنده منتشر شده و سیزده داستان کوتاه دارد. این داستان‌ها از لحاظ سبک نوشتن، فرم، درون‌مایه‌ و پلا‌ت‌، و حتا ضعف و قدرت، با هم اختلاف زیادی دارند و به‌خوبی می‌شود فهمید که حاصل دوره‌های مختلفی هستند. مجموعه هم داستان‌های خوب دارد، مثل «همیشه سرباز،» «قلعه» و «ارواح مرطوب جنگلی،» و هم داستان‌های خیلی ضعیف، مثل‌ «مرگ مولف و مولفه و تالیف» و «ابرهای صورتی بر زمینه‌ی سیاه.» به‌طور کلی، محسن حکیم‌معانی ظاهرن خیلی علاقه داشته که درو‌ن‌مایه‌های ارزش‌مندی را در پس اتفاقات لایه‌ی بیرونی داستان‌ها بگنجاند، اما به نظر من گاهی اوقات نشانه‌ها کافی نبوده‌اند و گاهی اوقات بسیار واضح و مشخص. این است که بعضی داستان‌ها کلیشه‌ای شده‌اند و بعضی‌ها آن‌قدر ابهام دارند که خواننده موفق نمی‌شود به سطوح دیگر روایت راه پیدا کند.

حکیم‌معانی آن‌جا که واقع‌گرایی را کنار می‌گذارد موفق‌تر است. مثلن، در داستان‌های «ارواح مرطوب جنگلی،» «عصا،» و «خروس‌های گم‌شده‌ی باباحبیب.» داستان‌های غیررئالیستی او لایه‌های معناشناختی و عدم‌تعینی دارند که به‌هیچ‌عنوان در داستان‌های رئالیستی نویسنده دیده نمی‌شود. داستان‌های غیررئال، بیش و کم، گفتمان‌های گوناگونی را بازآفرینی می‌کنند، در حالی که داستان‌های واقع‌گرا معمولن داستان‌هایی هستند که نشانه‌های آشنایی‌زدا که به آن‌ها تشخص و ارزش ببخشد ندارند و در به‌ترین حالت بازآفرینی ناموفق نمونه‌های معروف مشابه‌شان در تاریخ ادبیات هستند. حکیم‌معانی نتوانسته به زبان و یک فرم مناسب و شناسنامه‌دار دست یابد.

هم‌آن‌طور که اشاره کردم، داستان‌های «ارواح مرطوب جنگلی» غالبن متعلق به سال‌هایی هستند که نویسنده‌شان جوان‌تر و خام‌دست‌تر بوده. این است که نباید آن‌‌ها را مبنای قضاوت قرار داد. باید منتظر ماند تا داستان‌های کوتاه جدیدتر و نیز رمان‌های حکیم‌معانی منتشر شوند و آن‌گاه به بررسی دقیق‌تر فراز و فرودهای او در کار نوشتن پرداخت.

بدون آن‌که قصد یکی به نعل و یکی به میخ کوبیدن داشته باشم، باید بگویم که داستان‌های کتاب، در هم‌این شکل فعلی، هم برای مخاطب عادی جذابیت دارند و می‌توانند چند ساعت لذت‌بخش را برای او به ارمغان بیاورند.

«ارواح مرطوب جنگلی» را نشر «ققنوس» با قیمت ۱۹۰۰ تومان به بازار فرستاده است. گفت‌وگوی من و محسن حکیم‌معانی درباره‌ی این مجموعه‌داستان به‌زودی در سایت «هزار کتاب» منتشر خواهد شد. در این‌ گفت‌وگو مفصل‌تر به مباحث مطرح‌شده در این یادداشت پرداخته شده است.


امکانات: Next Blog Previous Blog Blog Comments - 0 Print Blog Send To Friend Add Blog To Favorite
http://www.ketablog.ir/blogs/blog.php?code=59
ثبت نظر
برای ثبت نظر جدید در ارتباط با نوشته فرم زیر را کامل کنید.
وارد کردن مواردی که با علامت v مشخص شده‌اند الزامی است.
نام: v
Chage Language
پست الکترونیک:
سایت اینترنت:
نظر شما: v
 :artist:  :biggrin:  :bowl:  :cry:  :dizzy:  :mad:  :nono:  :pirate:  :sad:  :shocked:  :sick:  :smile:  :tongue:  :uhh:  :wacko:  :wink:  :yinyang:

نظر خصوصی
در صورت انتخاب این گزینه، نظر بصورت خصوصی ثبت خواهد شد و فقط توسط مدیر سایت قابل مشاهده خواهد بود.
تاییدیه: v
برای تایید اطلاعات فرم متن داخل تصویر را مجددا وارد نمایید.

 
نوشته‌های مرتبط

RSS 2.0

javied1364@gmail.com

امکانات
خبرنامه سایت
گزارش‌ها
مطالب سایت
نوشته ها: ۲۸۰
نظرات: ۹۸۳
دنبالکها: ۰
مشاهده صفحات
تعداد کل: ۲۶۳۰۲۹۶ صفحه
مشاهده امروز: ۸۴ صفحه
بیشترین مشاهده:
جمعه - ۴ فروردین ۱۳۹۶
تعداد: ۲۶۶۷۴ صفحه
بازدید همزمان
در حال حاضر: ۲ نفر
بیشترین بازدید همزمان:
چهارشنبه - ۱۷ شهریور ۱۳۹۵
تعداد: ۳۶۱ نفر
مراجعه به: